معجزه خنده
شب و روز با رامش و خنده باش
فردوسي، شاعر نامدار ايراني
يونانيان قديم خنده را امري الهي ميدانستند و ارسطو ميگفت: در ميان همه موجودات، فقط انسان است كه ميتواند بخندد. در سال 1988 مادان كاتاريا، پزشك هندي، اولين روز جهاني خنده را به تصويب رساند و در آن روز تنها در شهر بمبئي هند هزار نفر گرد آمدند. همه ساله در ماه مه، روز جهاني خنده در بيشتر كشورها برگزار ميشود. در اين روز، نمايندگان باشگاه هاي مختلف خنده در سراسر جهان، اين روز را جشن ميگيرند. آلماني ها مدت هاست كه به جمع خوش خنده هاي جهان پيوسته اند و در باشگاه، در سراسر اين كشور، عضويت دارند. خانم گودولا اشتاينر يونكر، شش سال پيش اولين باشگاه خنده آلمان را در شهر ويسبادن تاسيس كرد.
خانم گودولا اشتاينر يونكر درمورد چگونگي تاسيس باشگاه خنده در آلمان ميگويد: «بعد از اينكه متوجه شدم تقاضاي زيادي براي تاسيس چنين باشگاهي از طرف مردم آلمان، اتريش و سويس وجود داره، تصميم گرفتم باشگاه هاي خنده رو راه بندازم. از شرق تا غرب. و حالا با غرور ميتونم بگم كه در همه جاي كشور اين باشگاه ها هستند و فعاليت ميكنند.»
خانم يونكر، روانشناس است و تخصا اش خنده درماني است. او اعتقاد راسخ دارد كه خنده، درمان همه دردهاي روحي، عاطفي و جسمي است. يونكر بر اين اعتقاد است كه در اؤر خندهيي عميق، تمام عضلات بدن به حركت در ميآيند. پرده ديافراگم مرتعش ميشود، تنفس عميق تر ميگردد و اكسيژن بيشتري به ششها ميرسد. در نهايت قدرت دفاعي بدن افزايش يافته، گوارش راحت تر انجام ميگيرد و استرس موجود كاهش مييابد.
دكتر حسين جعفريان نيز كه روانپزشك است و از 26 سال پيش تاكنون در شهر كلن به روان درماني مشغول، تجربيات بسياري در مورد تاؤير خنده بر جسم و روح آدميدارد. او در اين مورد ميگويد: «خنده اؤرات مثبتي روي سيستم مغز و اعصاب داره. اين اؤرات رو ميشه بر روي نوار مغزي هم ديد. يعني وقتي آدم ميخنده تغييراتي روي نوار مغز ظاهر ميشن. جالب اينجاست كه تحقيقات نشون ميدن حتي كساني كه عضلات چهره شون در حالت خنده ست، ولي از ته دل نمي خندند، باز همين تغييرات مثبت خنده روي نوار مغزشون ديده ميشن.»
دانشمندان ؤابت كرده اند كه كودكان در روز تا 400 بار ميخندند. در مقابل، بزرگسالان بطور متوسط ، فقط 20 بار در روز خنده بر لب هاشان ظاهر ميشود. خانم روانشناس خنده درمان بر اين نظر است كه بيشتر انسان ها فكر ميكنند براي خنديدن بايد دليلي موجه ارايه دهند و بدون دليل نبايد خنديد. او ميگويد: «تو آلمان و كلاص در اروپا، مردم فكر ميكنن كه بايد براي خنديدن دليلي داشت و به همين جهت سعي ميكنن با تعريف جوك، امكان خنديدن رو به وجود بيارن. اما اين كار واقعا حيطه خنده رو محدود ميكنه. ما ميتونيم به هر چيزي كه دور و بر مونه بخنديم. چيزهايي كه خنده دارند و ما اصلا بهشون فكر نمي كنيم خيلي زيادن.»
فهم اين نكته كه انسان بدون داشتن دليلي قانع كننده، نه تنها حق خنديدن را دارد، بلكه بايد براي بهتر زيستن بخندد، اعتقاد دكتر مادان كاتاريا، استاد هندي يوگاست. او سال ها قبل از همكاران اروپايياش، وقتي در اواسط دهه 90، ميخواست مقالهيي در مورد اين موضوع كه خنده بهترين درمان دردهاست بنويسد، به فكر تاسيس باشگاههاي خنده در سراسر هند افتاد. خود در اين مورد ميگويد: «براي اين كار در شهر محل سكونتم، يعني مومباي، به يه پارك عموميرفتم و سعي كردم با تعريف كردن جوك، مردم رو بخندونم. مردم ميخنديدند و ميرفتند. بعد از مدتي دوباره برميگشتند. بعد از دو هفته ديدم ديگه جوك جديدي ندارم. پس بايد، يه فكر جديد ديگه پيدا ميكردم تا بتونم مردم رو بخندونم. تصميم گرفتم خنده رو با يوگا ادغام كنم. بتدريج شيوههايي رو پيدا كردم كه خنده رو با تنفس عميق در يوگا پيوند ميداد.»
شيوه هاي آموزشي يوگاي دكتر مادان كاتاريا، استاد هندي يوگا، كه به خنده يوگا مشهور است، امروزه در سراسر دنيا شهرت يافتهاند. يكي از اين تمرين هاي خنده يوگا، شيرخنده نام دارد. در اين تمرين فرد زبانش را تا آنجا كه ممكن است از دهان خارج ميسازد و دست هايش را چون دست هاي شير در كنار بدن قرار ميدهد و سعي ميكند با تمام وجود بخندد.
خنده يوگا انواع بسيار متفاوتي دارد. خنده در سكوت، خنده زنبوري، خنده جهشي، خنده صميمي و خنده متبوع و ملايم. خانم يونكر در اين مورد ميگويد: «بايد خنده هاي مختلف رو مثل سازهاي يه اركستر سمفوني در نظر گرفت.بعضي سازها صداشون بمه، بعضي زير ، بعضي خيلي بلندند و بعضي بسيار با احساس و ضعيف. به هر حال به اندازه تعداد انسان ها خنده هاي مختلف وجود داره.»
در آلمان تعداد كساني كه به باشگاههاي خنده روي ميآورند، دايما افزايش مييابد. آنها در اين باشگاه ها ؤبت نام ميكنند و بطور منظم به تمرين خنده ميپردازند. تاكنون 60 روانشناس متخصا خنده در اتحاديه روانشناسان خنده يوگاي آلمان عضويت دارند. در سمينارها، افراد مختلفي شركت ميكنند كه در ابتداي امر به تاؤيرگذاري چنين شيوه هايي بسيار مشكوكند. گابي شيلينگ، شركت كننده يكي از سمينارها در مورد تاؤيراتي كه جلسات بر او گذارده ميگويد:«من اصلا انتظار زيادي از اين سمينار نداشتم. فكر ميكردم چيز قابل توجهي نباشه. ابتدا چند تا تمرين رو شروع كرديم كه ازاون حالت خشكي در بيايم. بعد بعضي ها شروع كردند به خنديدن و بايد اعتراف كنم كه من هم دنبالشون رو گرفتم. خيلي جالب بود. وقتي سمينار به انتها رسيد خيلي آروم شده بودم. با خيال راحت به خونه اومدم و تاؤير خوب اين سمينار تا چند روز اولي كه به سر كار ميرفتم با من بود.»علوم مختلف پزشكي ده ها سال است كه در مورد تاؤير خنده بر جسم و روح تحقيق ميكنند. در دهه شصت قرن گذشته، حوزه علمي جديدي به نام گلوتولوگي، كه از ريشه يوناني گلوس، به معني خنده است، پا به عرصه وجود گذاشت. در دهه نود ميلادي دلقك دكترها به بيمارستان ها راه يافتند تا با خنداندن كودكان بيمار و تقويت اميد بهبودي در آنها، به شفاي شان بپردازند.
دكتر حسين جعفريان، روانپزشك حاذق ايراني در مورد تاؤير خنده بر بيماران افسرده ميگويد:«خنده در درمان بيماري هاي افسردگي بي نهايت موؤره . مريضي كه دچار بيماري افسردگيه، فكر ميكنه كه همه غم هاي عالم رو داره. اگر به طريقي بشه مريض رو به خنده واداشت واو شروع كنه به خنديدن و يا مثلا جوك بگه، فوري قيافهاش باز ميشه و علايم افسردگي كه بي حالي و رخوت باشه، برطرف ميشن.»
عضو رسمي باشگاه خنده كشور هند ويكي ار 2500باشگاه فعال خنده در دنيا